1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer
Giriş Kayıt

GİRİŞ YAP

Username
Şifre *
Beni hatırla

YENİ HESAP EKLE

(*) ile işaretli alanlar zorunludur .
Name
Username
Şifre *
Şifre Doğrula *
Email *
Email Doğrulal *
Captcha *

Küresel Terörizmin Dünya Ekonomisine Etkileri

Günümüzde terörizm, bütün dünyayı ekonomik, siyasi, kültürel ve psikolojik açıdan etkileyen en önemli sorundur. Dünya ekonomisi açısından değerlendirildiğinde küresel terörizm; insan kaybı ve maddi hasarlar nedeni ile sermaye birikimini azaltması, ekonomide üst düzeyde belirsizliğe neden olması, yatırımları olumsuz etkilemesi, ekonomide üretken sektörlerden güvenlik için kaynak ayrılması, turizm sektörünü olumsuz yönde etkilemesi, açısından önem taşımaktadır.

Terörizmin küresel nitelik kazanması dünya ekonomisinde yabancı yatırımcıları etkilemekte ve yatırımcıların riskli ülkelerden çekilerek başka ülkelere yatırımlarını kaydırmalarına neden olabilmektedir. Küreselleşme ile birlikte dünya ekonomisinin bütünleşmeye yönelmesi karşısında terörizm olgusunun ortaya çıkması dünya ekonomisindeki olumsuz etkisini daha da artırmıştır.

Bugün dünya ekonomisi gücünü malların, hizmetlerin ve insanların serbest dolaşımından almaktadır. Küreselleşmenin ve teknolojinin yarattığı devrimler, ulaşım ve iletişimdeki gelişmeler teröristlere yeni imkânlar sunmaktadır. Bunun karşısında daha fazla güvenlik gereksinimi ortaya çıkmakta, malların ve insanların dolaşımının engellenmesi gündeme gelebilmektedir. Ekonomik anlamda küreselleşmenin karşısındaki en önemli sorun, bir taraftan serbest ticareti geliştirirken diğer taraftan da terörizme karşı daha etkin mücadele yolları bulunmasıdır. Terörizme ekonomik anlamda karşı duruş her şeyden önce ortak bir anlayış gerektirmektedir.

DÜNYA EKONOMİSİ - KÜRESEL TERÖR

Küresel terörizmin dünya ekonomisindeki en önemli etkisi üretim gücünün azalması ve finans sektöründe çökmelere neden olması ile karşımıza çıkmaktadır. Bu kapsamda; iletişim ve ulaşım sistemleri zarar görebilmekte; bunun sonucunda uluslararası değişim güçleşmekte, teslimatlar istenilen düzeyde yapılamamakta ve ihracat işlemleri süresi içinde gerçekleştirilememektedir. Terörizm nedeniyle güven ve güvenlik arttırıcı önlemler, taşıma maliyetlerini artırabilmektedir. Bu maliyet artışları, özellikle kara, deniz ve hava yolu taşımacılıklarında belirgin bir şekilde görülmektedir. Güvenlik sorunlarının olduğu bölgelerde sigortacılık işlemlerinin yapılması, araç, kişi ve yük sigortalarının yapılması mümkün olamamaktadır.

Küresel terörizm, uluslararası ticaret sistemini de doğrudan etkilemektedir. Günümüzde Orta Doğu, Kızıldeniz, Süveyş Kanalı ve Doğu Akdeniz’de yapılan deniz ulaştırmasında; riskler ve maliyetler çok artmıştır. Terörizm nedeni ile herhangi bir iletişim ve ulaştırma sisteminde güvenlik riskinin olması kişilerin, malların ve hizmetlerin serbest dolaşımını ve bu kapsamda dünya ekonomisinin sürdürülebilir gelişimini olumsuz etkilemektedir. Kişilerin, malların ve hizmetlerin serbest dolaşımını esas alan kara, hava, deniz ve demiryolu taşımacılığında güvenliği en üst düzeyde artırma sorumluluğu vardır. İlave her bir güvenlik önlemi de ilave maliyetler yaratabilmektedir.

AVRUPA BİRLİĞİ’NDE YENİ GELİŞMELER

AB, 2004 yılının Mart ayında yayınladığı deklarasyonda; bütün taşıma sistemlerinin güçlendirilmesini, kişilerin serbest dolaşım için güvenlik amaçlı politikaları geliştirilmesini, AB üyesi olmayan ülkelerin havacılık ve denizcilik standartlarına uyumlarının sağlanmasını, liman, hava limanı ve sınır kapılarında terörist eylemlere karşı teknik donanımların geliştirilmesini, AB üyesi olmayan ülkelerin, AB’nin teröre karşı hazırladığı planlar ile AB organlarının düzenlediği ulaştırma, sınır kontrolleri ve kimlik tespiti gibi uygulamalara uyum sağlanmasını öngörmektedir.

AB, Avrupa Konseyi’nin 2004 yılının Haziran ayında yayınladığı “Terörizme Karşı Eylem Planı”; Terörizm ile mücadele için AB Polis Teşkilatı (EUROPOL) ve “AB Suçla Mücadele Teşkilatı (EUROJUST)”nın yetkilerinin artırılmasını, biometrik göstergeli pasaport kullanılmasını, parmak izi ile kimlik tespitinin yapılmasını, Avrupa Sınır Ajansı kurulmasını, sınır güvenliklerinin bu ajans aracılığı ile yürütülmesini, liman güvenliklerinin artırılmasını öngörmektedir.

AB, ABD ile “Sınır ve Taşımacılık Güvenliğine İlişkin Politika Diyaloğu” geliştirmiştir. Günümüzde kimyasal, biyolojik ve nükleer saldırılara karşı bilgi alışverişlerinin geliştirilmesi, terörizmin finansmanının önlenmesi ve finansmana karşı istihbaratın güçlendirilmesi dünya ekonomisi açısından önem taşımaktadır.

KÜRESEL TERÖR –TURİZM SEKTÖRÜ

Turizm sektörü itibarı ile Dünya ekonomisi değerlendirildiğinde; 1999 yılında 650 milyon, 2000 yılında 687 milyon, 2003 yılında 691 milyon ve 2004 yılında 750 milyon kişi seyahat etmiştir. 11 Eylül 2001 küresel terör eylemi ile turizm sektörü bir durgunluk dönemine girmiştir. 2004 yılında 750 milyon kişinin seyahat etmesi karşılığında dünyada turizm gelirlerinin 750 milyar dolar civarında gerçekleştirdiği tahmin edilmektedir. Turizm sektörü dünya ekonomisi açısından çok önemli bir sektördür. Terörizmden en çok etkilenen sektör niteliğindedir. Turizm sektörü; küresel terör ile birlikte; sel, tsunami ve ekonomik krizlerden de etkilenmektedir. Turizm sektörünün gelişebilmesi; öncelikli olarak güven ortamının yaratılması, geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması ile mümkün olabilecektir.

Küresel Terörizmin, uluslararası ticaret açısından etkileri değerlendirildiğinde; küresel terör eylemlerinin ülkelerde istikrarsızlık yaratabildiği, ülkelerin kredi notunu düşürebildiği, ülkelerin yabancı kaynak bulma zorluğu yaşayabildiği, ticari eşyaların sigortalanmasında sorunlarla karşılaşıldığı, yabancı sermaye girişinin azaldığı, mevcut yabancı sermayenin kaçabildiği ve turizm gelirlerinin azalabildiği görülmektedir.

Küresel terörizme karşı yeni güvenlik sistemleri oluşturulması, bu sistemlerin maliyetlere yansımasına neden olmakta, makro ekonomik açıdan bu durum güvenlik maliyeti olarak karşımıza çıkabilmektedir.

KÜRESEL TERÖR EYLEMLERİNİN ETKİLERİ

Ülkeler arasında ekonomik, sosyal ve kültürel etkileşimler günümüzde yoğunlaşmış ve derinleşmiştir. Ülkeler arasında ekonomik bağlar güçlenmiş ve finansal akımların yoğunluğu artmıştır. 11 Eylül 2001’deki terör eylemleri ile terörizm küresel bir boyuta ulaşmıştır.

Küresel terör eylemleri, sadece eylemin olduğu ülkede değil dünyanın her bölgesinde ekonomik, sosyal ve kültürel etkiler yaratabilmektedir. Bu etkilerin bütün boyutları aynı zamanda ortaya çıkmamakta, bazılarının etkileri uzun döneme yayılabilmektedir. Küresel terör eylemleri başlangıçta yerel boyutlarda belirgin olarak kendini göstermekte ve daha sonra uzun dönemde kalıcı etkiler yaratabilmektedir. En önemli etkiyi de dünya ekonomisinde yaratabilmektedir.

Dünya ekonomisinde doğrudan etkilenme açısından bakıldığında; olay sırasında ortaya çıkan mal, sermaye, teçhizat ve insan gücü kayıpları en önemli somut sonuçlarıdır. Diğer bir ifade ile doğrudan etkiler stok değerlere yönelmektedir.

Küresel terör eylemlerinin dolaylı etkileri ise yatırım, tasarruf, üretim, ticaret ve sermaye akışını değiştirebilecek etkilerdir. Bu etkiler sadece eylemin olduğu ülke ile sınırlı kalmamakta, uzun döneme yayılarak dünya ekonomisini etkileyebilmektedir. Eylemlerin ilk etkileri tüketiciler üzerinde yoğunlaşabilmektedir. Özellikle güvenlik, risk algılaması ve tasarruf isteğini etkilemektedir. Yatırımcıları ise mali ve reel alanlarda aynı şekilde etkilemektedir. Bu etkiler duygu ve tavır değişmelerine neden olmakta, karar süreçlerine yansımakta ve sonuçta ekonomide akım değişkenleri değişebilmektedir.

Dolaylı etkiler genelde; ekonomik faaliyetleri daraltıcı ve yavaşlatıcı nitelikte bir sonuç doğurmaktadır. Küresel terör eylemleri ekonomide durgunluk yaratabilmekte, ekonomik ve finansal faaliyetler üzerindeki dolaylı etkileri, sektörlere, firmalara ve ülkelere farklı düzeyde yansıyabilmektedir.

Bir ülkede gerçekleştirilen bir eylemin etkilerinin, başlangıçta o ülkede, daha sonra da dünya ekonomisinde yayıldığı ve yaygınlaştığı görülmektedir. Küresel terör eylemleri; ekonomilerde daraltıcı ve yavaşlatıcı etkiler yaratabilmektedir. IMF tahminlerine göre 1999 yılında dünya ekonomisinde %3,6 oranında büyüme, 2000 yılında %4,7’ye yükselmiştir. 2001 yılında ise üretim artış hızı %3,2 düzeyine gerilemiştir. 2000 yılından itibaren dünya ekonomisinde yavaşlamanın başladığı ve gittikçe derinleştiği görülmektedir.

Küresel terör eylemlerinin; daha önce başlayan durgunluk eğilimini önemli ölçüde pekiştirdiğini ve derinleştirdiğini söylemek mümkündür. Terör eylemlerinin, dünya ekonomisinde büyümeye doğrudan etkisinin boyutunu tahmin etmek ve bu konuda tahmin yapabilmek oldukça güç görünmektedir. Genelde etkilerin; bir yıl sonra yeniden canlanmanın beklendiği yılda ortaya çıkabileceği, diğer bir ifade ile canlanmayı geciktirip geciktirmediği veya canlanmayı yavaşlatıp yavaşlatmadığı yönü ile değerlendirilmektedir.

Durgunluk eğilimi ve terör eylemleri ülkeler ile sınırlı kalmamakta, dünya ticareti de durgunluk yaşamakta ve bu durum gelişmekte olan ülkelere de yansıyabilmektedir. Terör eylemlerinden sonra karar birimlerinin duygu ve algılama düzeylerinde meydana gelen olumsuzluklar, dünya ticaretinin yavaşlamasına ve etkinin daha büyük boyutlara ulaşmasına neden olmaktadır. Gelişmiş ekonomilerden kaynaklanan ekonomik durgunlukların uluslararası ticaret yolu ile diğer ülkelere yayıldığı, bu etkileşim sürecinin üretimdeki yavaşlamayı pekiştirdiği, pazarların daralmasına neden olduğu ve daralan bu pazarlar nedeniyle de uluslararası ticaretin gittikçe yavaşladığı görülmektedir. Gelişmiş ülkelerin üretimleri ve dünya ticaretinin yavaşlaması ihracat olanaklarını yavaşlatmakta ve daraltmaktadır. Bu durum gelişmekte olan ülkelere daha ciddi bir şekilde yansımaktadır. Küresel terör eylemleri, ülkelerdeki tüketici ve yatırımcılar üzerinde olumsuz etkiler yaratmaktadır. Bu durum; dünya ekonomisinde derinleşen durgunluğun ihracatı daraltması sonucunu yaratmaktadır. Özellikle eylemlerin; finansal pazarlarda yarattığı daralma ve kasılmalar; gelişmekte olan ülkelerde durgunluk eğilimini daha üst boyutlara taşıyabilmektedir.

Küresel terör eylemlerinin; finansal piyasalar üzerinde yarattığı olumsuz etkiler; fiyatlar ve marjlar üzerinde ve fon hacminde olabilmekte ve önemli ölçüde kendini hissettirebilmektedir. Fonlar, piyasaları terk ederken, fiyatların düştüğü ve faiz oranlarının yükselme baskısı altında kaldığı gözlenebilmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde bu etkiler daha uzun süreli olabilmektedir. Terör eylemleri sonrasında fonlar görece olarak daha düşük risk taşıyan ülke pazarlarına yönelebilmekte ve bu durum gelişmekte olan ülkelerden önemli bir sermaye kaçışına yol açabilmektedir.

SONUÇ

Günümüzde küresel terörizm, sürekli bir değişim sürecine girmektedir. Ülkelerin bu değişime uygun olarak algılamalarını güncelleştirmeleri gerekmektedir. Yeni değişim ve yönelimlere uygun olarak politikalar ve ilave önlemleri güncelleştirilmeli ve sürekli gözden geçirilmelidir. Terörist saldırıların önlenmesi, önlemlerin geliştirilmesi, bu kapsamda zafiyetlerin azaltılması ve en aza indirilmesi gerekmektedir. Ülkeler, küresel terörizme karşı güvenlik güçlerini yeniden yapılandırmalı, sivil toplumun duyarlılığının artırılması sağlanmalı ve toplumun bütününün bu mücadelede desteğinin ve katılımının sağlanması yönünde irade oluşturulmalıdır.

Küresel Terörizmin sermaye kaynakları ve hareketleri çok iyi izlenmelidir. Ulusal ve uluslararası düzeyde istihbaratın yaygınlaştırılması, elde edilen istihbaratın değerlendirilmesi ve yorumlanması önem taşımaktadır. Küresel terör eylemleri yapan örgütler hakkında ortak veri tabanları oluşturulmalı ve bilgi paylaşımı en ileri düzeyde gerçekleştirilmelidir.

Küresel terör eylemleri nedeni ile ekonomide bir durgunluğa neden olmamak için ülkelerin “canlandırıcı iktisat politikaları”nı yürürlüğe sokmaları gerekmektedir. Bu konuda önceden politikalar belirlenmeli ve hemen uygulanabilmelidir. Olası bir eylem durumunda hemen kriz yönetimine geçilebilmeli ve kontrol etkin bir şekilde yürütülebilmelidir. Kamu otoriteleri durgunluğu denetim altına alacak ve ekonomide canlandırmayı devamlı olarak süratlendirecek politikalar üretebilmeli ve kararlılıkla uygulayabilmelidir.

 

Türk Dünyası ekonomik, sosyal ve kültürel projelerle desteklenmeli ve geliştirilmelidir

22-24 EKİM TARİHLERİ ARASINDA İCRA EDİLEN 2. ULUSLAR ARASI SOSYAL BİLİMCİLER KONGRESİ’NİN AÇILIŞINDA YAPTIĞIM KONUŞMAYI BU KÖŞEDE, SİYASAL İLETİŞİM ENSTİTÜSÜ OKUYUCULARI İLE DE PAYLAŞMAK İSTİYOR, İLGİNİZE SUNUYORUM:

 

 

“2. ULUSLARARASI SOSYAL BİLİMCİLER KONGRESİ NEDENİYLE BULUNDUĞUMUZ DOST VE KARDEŞ KIRGIZİSTAN’IN BAŞKENTİ BİŞKEK’TE BİZLERE GÖSTERİLEN MİSAFİRPERVERLİKTEN VE EV SAHİPLİĞİNDEN DOLAYI ÜNİVERSİTEM VE ÜLKEM ADINA ŞÜKRANLARIMI SUNARIM.

TÜRKİYE VE KIRGIZİSTAN İLİŞKİLERİNİ DAHA SAĞLIKLI DEĞERLENDİREBİLMEK İÇİN KIRGIZİSTAN’IN MAKRO EKONOMİK GÖSTERGELERİNE BAKILDIĞINDA;  2007 YILI BÜYÜME HIZININ % 8.2 (REEL GSYH), GSYH’NIN 3.7 MİLYAR $, İHRACATININ 1,1 MİLYAR $ VE İTHALATININ 2.7 MİLYAR $ OLDUĞU GÖRÜLMEKTEDİR.

KIRGIZİSTAN 1998 YILINDA DTÖ’NE ÜYE OLAN ORTA ASYA CUMHURİYETLERİNDE İLK ÜLKEDİR. KIRGIZİSTAN, RUSYA FEDERASYONU, KAZAKİSTAN, BEYAZ RUSYA VE TACİKİSTAN’I DA İÇİNE ALAN AVRASYA EKONOMİK TOPLULUĞU’NUN ÜYESİDİR. AYNI ZAMANDA TÜRKİYE’NİN DE İÇİNDE BULUNDUĞU EİT ÜYESİDİR.

1997 YILINDAN İTİBAREN GERÇEKLEŞTİRİLEN SERMAYE GİRİŞLERİ KÜMÜLATİF OLARAK DEĞERLENDİRİLDİĞİNDE; TÜRKİYE TOPLAM 203.5 MİLYON $ SERMAYE İLE KANADA, KAZAKİSTAN VE İNGİLTERE’DEN SONRA DÖRDÜNCÜ KAYNAK ÜLKEDİR.

TÜRKİYE, KUMTOR ALTIN İŞLETMELERİNDE YAPILAN YATIRIMLAR İLE KANADA’DAN SONRA SIRASI İLE KAZAKİSTAN, RUSYA FEDERASYONU VE ABD’DEN SONRA  BEŞİNCİ ÜLKEDİR.

KIRGIZİSTAN’DA  FAALİYET GÖSTEREN 300 TÜRK FİRMASININ TOPLAM 300 MİLYON $’I AŞAN YATIRIMI VARDIR. TÜRK YATIRIMLARI BİSKÜVİ, ŞEKERLEME VE ÇİKOLATA GİBİ GIDA ÜRÜNLERİ İLE MOBİLYA, TEMİZLİK MADDELERİ, BANKACILIK, ÇAY, PAKETLEME, PLASTİK, EĞİTİM VE İNŞAAT MALZEMELERİ ÜRETİMİ, TURİZM ACENTELİĞİ VE EĞİTİM İŞLETMECİLİĞİ ALANLARINDA YER ALMAKTADIR.

TÜRKİYE İLE KIRGIZİSTAN’IN DIŞ TİCARET AÇISINDAN DURUMU DEĞERLENDİRİLDİĞİNDE; 2007 YILINDA İHRACATIMIZ 180 MİLYON $, İTHALATIMIZ 45 MİLYON $’DIR. TOPLAM TİCARET HACMİMİZ 225 MİLYON $’DIR. DENGE  135 MİYON $ İLE TÜRKİYE’NİN  LEHİNEDİR. İHRACATIMIZIN İTHALATIMIZA ORANI 4.01’DİR. İHRACATIMIZDA; ALTINDAN MÜCEVHERCİ EŞYALAR, HALILAR, TEKSTİL MAMÜLLERİ, MAKİNE VE CİHAZLARI YER ALMAKTADIR.

İTHALATIMIZDA SEBZE- MEYVA, HAM DERİ VE ÖRME GİYİM EŞYASI ÖNEM KAZANMAKTADIR.

KIZGIZİSTAN’DA TÜRK MÜTEAHHİT FİRMALARININ ÜSTLENDİĞİ 27 PROJENİN TOPLAM TUTARI 400 MİLYON $’DIR.  2007 YILINDA 6 MİLYON $’LIK 2 PROJE ALINMIŞTIR.

SON DÖNEMDE; TAMÇI HAVAALANI, KAMBARATA 1 VE 2 HİDROELEKTİRK SANTRALLERİ GİBİ YAP – İŞLET – DEVRET MODELİ İLE GERÇEKLEŞTİRİLEBİLECEK PROJELERE İLGİ DUYULMAKTADIR.

KISA VADEDE TÜRKİYE İLE KIRGIZİSTAN ARASINDA; ENERJİ ALT YAPISININ GELİŞTİRİLMESİNE YÖNELİK MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ İLE ENERJİ SEKTÖRÜNDEKİ YATIRIMLARI BAKIMINDAN ÖNEMLİ İŞBİRLİĞİ İMKANLARI ORTAYA ÇIKABİLECEKTİR.

TÜRKİYE İLE KIRGIZİSTAN ARASINDA 1991 – 2006 ARASINDA TİCARİ VE EKONOMİK NİTELİKLİ  9 ANLAŞMA VE PROTOKOL YAPILMIŞTIR.

KIRGIZ CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASINA 75 MİLYON $ TUTARINDA TÜRK EXIMBANK MAL VE KREDİ PROJESİ AÇILMIŞ VE TOPLAM 48 MİLYON $’LIK KULLANIM GERÇEKLEŞTİRİLMİŞTİR.

BU KREDİ KAPSAMINDA; ZİRAİ İLAÇLAR, MOBİLYA FABRİKASI MAKİNALARI, RADYO – TV FABRİKASI MAKİNALARI, EKMEK FIRINI ÜRETİM TESİSİ MAKİNALARI, TELEKOMÜNİKASYON SİSTEMLERİ, OTOBÜS İHRACATI İLE OTEL İNŞAATI PROJESİ FİNANSE EDİLMİŞTİR.

GELECEKTE TÜRKİYE İLE KIRGIZİSTAN ARASINDA ÇOK ÖNEMLİ YATIRIM ALANLARI BULUNMAKTADIR. TÜRK YATIRIMCILARIN KIRGIZİSTAN’DA YATIRIMLAR İÇİN EN İLGİ ÇEKİCİ YÖNÜ YATIRIM OLANAKLARININ ÇEŞİTLİLİĞİ VE İNSAN KAYNAKLARININ YETERLİLİĞİDİR.

ÖZELLİKLE TURİZM ALT YAPISI, HABERLEŞME, ENERJİ VE GENEL OLARAK SANAYİ SEKTÖRÜ ÖNEMLİ YATIRIM OLANAĞIDIR.

İŞBİRLİĞİ ALANI YARATABİLECEK BAŞLICA SEKTÖRLER ŞUNLARDIR;

- ALTIN, URANYUM  VE KÖMÜR MADENLERİNİN ÇIKARILMASI
- ENERJİ VE HİDROELEKTRİK SANTRAL İNŞAASI
- DERİ, DERİ BENZERİ MADDELER VE KÜRK EŞYA SANAYİ
- ÇANAK, ÇÖMLEK, ÇİNİ VE PORSELEN SANAYİ
- CAM VE CAM ÜRÜNLERİ SANAYİ
- TAŞ VE TOPRAĞA DAYALI SANAYİ
- İNŞAAT (KARAYOLU, DEMİRYOLU VE KONUT)
- TAŞIMACILIK
- HABERLEŞME
- GIDA SANAYİ
- TURİZM
- PAMUK VE YÜN İŞLEME

TÜRKİYE’NİN DOST VE KARDEŞ KIRGIZİSTAN BAŞTA OLMAK ÜZERE ORTA ASYA CUMHURİYETLERİ İLE İLİŞKİLERİNİN TEMELİ ŞUNLARA DAYANMAKTADIR;

- DEVLET YAPILANMALARININ GÜÇLENDİRİLMESİNE KATKIDA BULUNULMASI,
- BÖLGENİN SİYASİ VE EKONOMİK İSTİKRARININ KORUNMASI,
-  BÖLGESEL İŞBİRLİĞİNİN TEŞVİK EDİLMESİ,
-  EKONOMİK VE SİYASAL REFORMLARN DESTEKLENMESİ,
- BÖLGE ÜLKELERİNİN DÜNYA İLE BÜTÜNLEŞEBİLMELERİNE DESTEK VERİLMESİ,
- BÖLGE ÜLKELERİNİN AVRUPA – ATLANTİK KURUMLARINA ENTEGRASYONLARINA YARDIMCI OLUNMASI,
- ORTA ASYA ÜLKELERİ İLE  İKİLİ İLİŞKİLERİMİZİN, HER ALANDA KARŞILIKLI ÇIKARLAR VE EGEMEN EŞİTLİK TEMELİNDE GELİŞTİRİLMESİ,
- ORTA ASYA ÜLKELERİNİN  ENERJİ KAYNAKLARININ ULUSLARARASI PİYASALARA SERBESTÇE VE FARKLI GÜZERGAHLARDAN NAKLEDİLMESİNİN DESTEKLENMESİDİR.

TÜRK DİLİ KONUŞAN ÜLKELER DEVLET BAŞKANLARI ZİRVELERİ; AZERBAYCAN, KAZAKİSTAN, KIRGIZİSTAN, ÖZBEKİSTAN, TÜRKMENİSTAN VE TÜRKİYE ARASINDAKİ EN YÜKSEK DANIŞMA MEKANİZMASINI OLUŞTURMAKTADIR. İLKİ 1992 YILINDA ANKARA’DA YAPILMIŞ OLAN ZİRVELERİN SEKİZİNCİSİ 17 KASIM 2006 TARİHİNDE ANTALYA’DA DÜZENLENMİŞTİR.

TÜRKİYE, ORTA ASYA CUMHURİYETLERİ’NİN BM VE AGIT GİBİ ULUSLARARASI VE EİT GİBİ BÖLGESEL ÖRGÜTLERE ÜYE OLMALARINI DESTEKLEMİŞTİR.  AYRICA, NATO’NUN BIO PROGRAMINA KATILMALARINA YARDIMCI OLMUŞTUR.   TÜRKİYE, ULUSLARARASI SİSTEMDE; HER TÜRLÜ DESTEĞİ VERMEYE DEVAM EDECEKTİR.

TÜRKİYE, ORTA ASYA CUMHURİYETLERİ’NİN İSTİKRAR VE GÜVENLİKLERİNİ TEHDİT EDEN KÖKTENDİNCİ AKIMLAR, UIYUŞTURUCU VE SİLAH KAÇAKÇILIĞI VE TERÖRİST FAALİYETLER KONUSUNDAKİ MEVCUT KAYGILARINI BAŞINDAN BERİ PAYLAŞMIŞTIR.

TERÖRLE MÜCADELE ÇERÇEVESİNDE; İŞBİRLİĞİ GELİŞTİRİLMİŞ VE BU ÜLKELERE MALZEME DESTEĞİ, NAKTİ YARDIM VE ASKERİ EĞİTİM SAĞLANMIŞTIR.

TÜRKİYE İLE ORTA ASYA CUMHURİYETLERİ’NİN İNSAN HAKLARI, DEMOKRASİ VE SERBEST PİYASA EKONOMİSİNİN GELİŞTİRİLMESİ YÖNÜNDE KAYDEDİLECEK İLERLEMELERİN DÜNYA İLE BÜTÜNLEŞME SÜRECİNİ HIZLANDIRACAĞI DEĞERLENDİRİLMEKTEDİR.

TÜRKİYE, İÇ BARIŞIN VE İSTİKRARIN SAĞLANMASINDA OLDUĞU GİBİ KALKINMAYI HIZLANDIRARAK REFAHA KATKIDA BULUNABİLECEĞİNİ  İFADE ETMEKTE VE HER ORTAM VE KOŞULLARDA  BU ÜLKELERİ DESTEKLEMEKTEDİR.

TÜRKİYE, ORTA ASYA BÖLGESİNDE KALICI İSTİKRAR VE GÜVENLİĞİN SAĞLANMASININ BÖLGENİN EKONOMİK KAYNAKLARININ VERİMLİ BİR ŞEKİLDE DEĞERLENDİRİLMESİNİ SAVUNMAKTADIR. BU ŞEKİLDE, KAYNAKLARIN TOPLUMSAL REFAHA DÖNÜŞTÜRÜLMESİ MÜMKÜN OLABİLECEKTİR. TÜRKİYE, BU BİLİNÇLE; ORTA ASYA’DA  İŞBİRLİĞİ POTANSİYELİNİ ORTAYA ÇIKARACAK BİR YAKLAŞIMI BENİMSEMEKTEDİR.

TÜRKİYE’NİN, KARŞILIKLI ÇIKAR TEMELİNE DAYALI OLARAK İLİŞKİLERİNİ SÜREKLİ GELİŞTİREBİLECEĞİ ÜLKELERİN BAŞINDA  KIRGIZİSTAN VE ORTA ASYA’DAKİ DİĞER TÜRK CUMHURİYETLERİ GELMEKTEDİR.

TÜRKİYE, BÖLGE İLE  İLGİLİ FAKTÖRLERİ VE BÖLGE DEVLETLERİNİN HASSASİYETLERİNİ, İSTEKLERİNİ VE İHTİYAÇLARINI  ÇOK İYİ DEĞERLENDİREREK GERÇEKÇİ POLİTİKA OLUŞTURULMASI YÖNÜNDE BİR İRADEYE SAHİPTİR.

TÜRKİYE, BÖLGE İLE TARİHSEL VE KÜLTÜREL BAĞLARI OLAN BİR ÜLKE OLARAK; BÖLGE ÜLKELERİ İLE EN ETKİLİ VE VERİMLİ İLİŞKİLER KURMAK VE GELİŞTİRMEK ZORUNDADIR.

TÜRKİYE, KIRGIZİSTAN’IN DA ÜYE OLDUĞU AVRASYA EKONOMİK TOPLULUĞU (RUSYA FEDERASYONU, BEYAZ RUSYA, KAZAKİSTAN, KIRGIZİSTAN VE TACİKİSTAN) İLE İŞBİRLİĞİNİ GELİŞTİRME YÖNÜNDE BİR İRADEYE SAHİP BULUNMAKTADIR.

TÜRKİYE, TARİH BOYUNCA ASYA VE AVRUPA ARASINDA STRATEJİK BİR KÖPRÜ İŞLEVİ GÖRMÜŞTÜR.  İPEK YOLU’NUN EN ÖNEMLİ NOKTALARINDAN BİRİ KONUMUNDADIR.

ORTA ASYA, HAZAR  VE ORTA DOĞU BÖLGESİNDE; ÇOK TARAFLI İŞBİRLİĞİNİN SAĞLANMASI VE GELİŞTİRİLMESİ, İŞBİRLİĞİ ALANLARININ ARTIRILMASI VE DEVAMLI OLARAK YAYGINLAŞTIRILMASI  ÖNEM KAZANMAKTADIR.

ENERJİ,  21. YÜZYILIN ÖNCELİKLİ İŞBİRLİĞİ ALANIDIR.

TÜRKİYE, ENERJİ KAYNAKLARI AÇISINDAN POTANSİYEL VE BÜYÜK BİR ENERJİ PAZARI OLMAYA ADAY BİR ÜLKEDİR.

BU NEDENLE, ORTA ASYA’DAN PETROL VE DOĞAL GAZ İTHALATINDA; KAYNAK ÇEŞİTLİLİĞİ, ARZ GÜVENLİĞİ VE ARZ SÜREKLİLİĞİNİN SAĞLAMASI AÇISINDAN GENİŞ KAPSAMLI ENERJİ TAŞIMA PROJELERİNİN GELİŞTİRİLMESİ, TÜRKİYE AÇISINDAN ÇOK BÜYÜK ÖNEM TAŞIMAKTADIR.

TÜRKİYE ÖNCELİKLE; ORTA ASYA VE HAZAR’DAN SAĞLAMAYI PLANLADIĞI DOĞAL GAZI, BALKANLAR ÜZERİNDEN BATI AVRUPA’DAKİ ÖNEMLİ  TALEP MERKEZLERİNE ULAŞTIRMAYI HEDEFLEMEKTEDİR.

ENERJİ FAKİRİ AVRUPA İLE ENERJİ ZENGİNİ ORTA ASYA’NIN TÜRKİYE VE BALKANLAR ÜZERİNDEN GEÇEN BORU HATLARI İLE BİRBİRİNE BAĞLANMASI; ORTA ASYA’DAN BALKANLARA UZANAN BU GENİŞ COĞRAFYANIN; SOSYO – EKONOMİK KALKINMASINA, EKONOMİK VE POLİTİK İSTİKRARINA VE BÖLGE BARIŞINA ÇOK ÖNEMLİ KATKI SAĞLAYABİLECEKTİR.

DOĞU - BATI ENERJİ KORİDORU, ORTA ASYA VE HAZAR ÜLKELERİ İLE AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİ ARASINDA GÜVENLİ VE EKONOMİK TAŞIMA SEÇENEKLERİ SUNABİLECEKTİR. BU ŞEKİLDE TÜRKİYE, ORTA ASYA ÜLKELERİ İLE GÜNEY DOĞU AVRUPA ÜLKELERİ ARASINDA YENİ İŞBİRLİĞİ İMKANLARI YARATILABİLMESİ KONUSUNDA ÖNCÜLÜK EDEBİLECEKTİR.

YÜZYILIMIZDA, TÜRKİYE İLE ORTA ASYA ÜLKELERİ ARASINDAKİ İLİŞKİLER, EN İLERİ DÜZEYDE GELİŞTİRİLMELİ VE YAYGINLAŞTIRILMALIDIR.

BU KAPSAMDA, KÜLTÜREL YATIRIMLARA ÖNCELİK VERİLMELİ, DİL VE KÜLTÜR BAĞLARINI ARTTIRACAK BÜYÜK ÇAPLI PROGRAMLAR HAZIRLANMALI VE UYGULAMAYA SOKULMALIDIR.

BAŞTA KIRGIZİSTAN OLMAK ÜZERE BÜTÜN ORTA ASYA ÜLKELERİNDE TÜRK GİRİŞİMCİLERİN YATIRIMLARI ARTTIRILMALI, BU GİRİŞİMCİLERE DESTEK VERİLMELİ VE UYGULAMALARI TAKİP EDİLMELİDİR.

ORTA ASYA ÜLKELERİ İLE ASYA YAYIN BİRLİĞİ (ABU) KAPSAMINDA;  TELEVİZYON VE RADYO YAYINLARININ KALİTE VE VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI SAĞLANMALIDIR.

TÜRKİYE İLE BÖLGE ÜLKELERİ ARASINDA; DOĞRUDAN HABER VERİLMESİ VE ALINMASINA GEÇİLMELİ, BATI HABER KAYNAKLARINA OLAN BAĞIMLILIK İKİNCİ DERECEYE İNDİRİLMELİDİR.

TÜRK ÜNİVERSİTELERİNDE; ORTA ASYA ÜLKELERİNE AYRILAN KONTENJANLAR ARTTIRILMALIDIR.  BÖLGE ÜLKELERİNİN ÜNİVERSİTELERİ  İLE TÜRK ÜNİVERSİTELERİ ARASINDA İKİLİ KÜLTÜREL, EĞİTİM VE ÖĞRETİM İŞBİRLİĞİ  ANLAŞMALARI  YAYGINLAŞTIRILMALIDIR.

TÜRK ÜNİVERSİTELERİNDE; ORTA ASYA BÖLGESİ İLE BÖLGE ÜLKELERİNE YÖNELİK ENSTİTÜ, ARAŞTIRMA MERKEZLERİ VE ARAŞTIRMA BİRİMLERİ KURULMALI VE İŞLEVSELLEŞTİRİLMELİDİR.

BÖLGEYE YÖNELİK OLARAK ORTAK VE ENTEGRE PROJELER GELİŞTİRİLMELİDİR. BU PROJELER, BÖLGE EKONOMİSİNE DİNAMİZM KAZANDIRMALI VE KAYNAKLARININ EN VERİMLİ KULLANILMASINA OLANAK TANIMALIDIR.

YATIRIMLAR UZUN VADELİ TASARLANMALI VE YAYGINLAŞTIRILMALIDIR. BÖLGEDE YATIRIM VE İŞBİRLİĞİ İMKANLARI YARATILIRKEN  BÖLGESEL  AKTÖRLERLE KALKINMAYA YÖNELİK İŞBİRLİĞİ OLANAKLARI ARAŞTIRMALIDIR.

İSVİÇRE KONFEDERASYONU CUMHURBAŞKANI PASCAL COUCHEPIN, KASIM AYINDA TÜRKİYE’YE YAPACAĞI ZİYARET İLE İLGİLİ 17 EKİM 2008 TARİHİNDE CUMHURİYET GAZETESİ MUHABİRİ İLE YAPTIĞI SÖYLEŞİDE; “TÜRKİYE’NİN, ORTA ASYA’DAKİ TÜRK DEVLETLERİ İLE ULUSLAR TOPLULUĞU” OLUŞTURABİLECEĞİNİ, BUNUN BÖLGE BARIŞI VE İSTİKRARI İÇİN ÇOK ÖNEMLİ OLDUĞUNU VURGULAMIŞTIR.

TÜRK DÜNYASI, TÜRKİYE’NİN KAZANDIRDIĞI EN ÖNEMLİ VE KALICI BİR PROJEDİR.

TÜRK DÜNYASI, TARİHSEL SÜREÇ İÇERİSİNDE; EKONOMİK, SOSYAL VE KÜLTÜREL PROJELERLE SÜREKLİ DESTEKLENMELİ VE GELİŞTİRİLMELİDİR.

BÖLGE VE DÜNYADA SÜREKLİ VE SÜRDÜRÜLEBİLİR BARIŞ, GÜVEN VE İSTİKRARA KATKI VE DESTEK SAĞLAMALIDIR.

KONGRENİN; ÖĞRENCİLERİMİZE, ÖĞRETİM ELEMANLARIMIZA, ÜNİVERSİTELERİMİZE, ULUSLARIMIZA, ÜLKELERİMİZE VE TÜM İNSANLIĞA;
-ÇOK ÖNEMLİ BİLİMSEL YARARLAR VE KAZANIMLAR SAĞLAMASINI,
-KARDEŞLİK VE DOSTLUK BAĞLARINI GELİŞTİRMESİNİ VE KUVVETLENDİRMESİNİ,
-YENİ İŞBİRLİĞİ VE YATIRIM İMKANLARI YARATMASINI,
-SÜRDÜRÜLEBİLİR BÖLGE VE DÜNYA BARIŞINA KATKI SAĞLAMASINI,
TEMENNİ EDER, SONSUZ BAŞARI DİLEKLERİMLE ENGİN SAYGILARIMI SUNARIM…”

PROF. DR. HASRET ÇOMAK
KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖR YARDIMCISI


Türkiye’nin AB Üyeliği, Avrupa ve Dünya’da Barış ve Güvenliği Ne Yönde Etkileyecek?


Prof. Dr. Hasret ÇOMAK

1957 yılında altı Batı Avrupa ülkesi tarafından kurulmuş olan Avrupa Ekonomik Topluluğu, tarihsel gelişim süreci içinde, ortak pazardan parasal birliğe giden yolda başarıyla ilerlemiştir. Günümüzde yirmi beş üyeli Avrupa Birliği, ekonomik bütünleşmenin yanısıra, bir ortak güvenlik ve savunma politikası geliştirerek, siyasal bütünleşmeye giden yolda da mesafe kaydetmeye çalışmaktadır. Uluslararası ilişkilerde etkin bir aktör olabilme arayışı içindeki Birliğin, Avrupa’da bir askeri güç oluşturma çabaları, gelecekte Birliğe tam üye olmayı hedefleyen Türkiye tarafından da dikkatle izlenmektedir.
Avrupa Birliğinin siyasal bütünleşmeye giden yolda ne kadar mesafe kaydedeceğini henüz tahmin etmek zordur. Günün birinde, federalistlerin istediği bir “Avrupa Birleşik Devletleri”nin kurulması oldukça zor görünmektedir. Bu yönde kurumlar ve uygulamalar ne kadar ileri giderse gitsin, bir üst kimlik olarak “Avrupalılık”, Üye Devletlerde yaşayan Avrupa vatandaşlarının ulusal kimliklerinin yerini alabilir, ya da ulusal kimliklerden daha önemli hale gelebilir mi? Bugün için bu sorunun cevabı “hayır”dır. Yakın gelecekte de böyle bir dönüşümün gerçekleşmesi beklenmemelidir. Ancak siyasal açıdan bütünleşmiş bir Avrupa, uzun vadeli bir hedef olarak, Birliğin ufkunda yer almaya devam edecektir.
Bu çalışmanın amacı Türkiye’nin tam üye olarak katıldığında Avrupa güvenliğine ve uluslararası barışa sağlayacağı katkıları tespit etmektir. Kıtaların kesişme noktasındaki stratejik konumuyla Türkiye, Avrupa bütünleşmesinin eksik kalan boyutunu tamamlayacak yegane ülkedir. Zira, Türkiye çok bölgeli ve çok kültürlü bir ülke olarak Avrupa bütünleşmesini takviye edecek potansiyele sahiptir. Türkiye’nin Balkanlar’dan Kafkasya’ya, Orta Asya’dan Ortadoğu’ya kadar geniş coğrafyalarla tarihsel, dinsel, kültürel bağlantıları vardır. Makedonya’dan Orta Asya steplerine, Yakutistan’a kadar uzanan geniş coğrafyada Türkçe’nin değişik versiyonlarını konuşan halklar yaşamaktadır. Türkiye aynı zamanda doğalgaz ve petrol gibi en önemli iki enerji kaynaklarının dev rezervlerinin bulunduğu ülkelere komşudur. Söz konusu enerji kaynakları dünya piyasalarına Türkiye üzerinden veya Türkiye’ye yakın bölgelerden geçerek ulaşmaktadır. Kerkük –Yumurtalık petrol boru hattına ilave olarak, Hazar havzasındaki petrolü Akdeniz’e indirecek olan Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattı da işletmeye açılacak düzeye gelmiştir. İran – Türkiye doğalgaz boru hattına önümüzdeki yıllarda Türkmenistan’ın da katılması beklenmektedir.
Öte yandan, ekonomik – sosyal sorunlarına rağmen Türkiye, 1 milyarlık İslam dünyasının en modern ve ulusal gücün bileşenlerinin dengeli dağılımı bakımından en güçlü ülkesidir. Son yıllarda tüm komşuları ile -Ermenistan istisna- yakın ilişkiler kuran Türkiye, bulunduğu bölgede ağırlığını takviye etmektedir. Batı kökenli tüm ekonomik ve siyasi örgütlenmeler içerisinde yer almayı bir dış politika seçeneği olarak kabul eden Türkiye, son dönemde bölgesel düzeyde işbirliği çabalarına da ağırlık vermektedir. 2004 yılında İslam Konferansı Teşkilatı Genel Sekreterliği görevini Türkiye üstlenmiştir. Dolayısıyla Türkiye’nin katılımının Avrupa Birliği konuşulurken, tüm bu verilerin dikkate alınması gerekmektedir.

Avrupa’nın Sınırları Değişecek
Her şeyden önce Türkiye’nin tam üye olarak Avrupa Birliği’ne dahil olması, Avrupa Birliği’nin sınırlarının Güney Kafkasya’dan Ortadoğu’ya ve Karadeniz’e kadar genişlemesini sağlayacaktır. Avrupa Birliği, Balkanlar’ın ardından dünyanın sorunlu diğer bölgeleriyle de komşu olacaktır. Bugüne kadar ağırlıklı olarak Türkiye’yi ilgilendiren bölgedeki siyasi gerilim ve anlaşmazlıklar, böylece Avrupa Birliği’nin yakın ilgi alanına girecektir. Sorunlu bölgelerle komşu olan AB, bugüne kadar başarılı bir şekilde uyguladığı program ve politikaları yeni coğrafyalarda ve yeni parametrelerle uygulama imkanı elde edecektir. Özellikle yeni bir açılım olarak öne çıkan Komşuluk Politikası nedeniyle, Avrupa Birliği sınırlarına mücavir ülkelerde, yeni bir güvenlik halkası oluşacaktır. Böylece etnik, din, dil farklığından kaynaklanan anlaşmazlıklar barışçıl yöntemlerle çözüme kavuşturulacak, bu durum anılan bölgelerde Avrupa Birliği’nin itibarının artmasını sağlayacaktır.
Avrupa Birliği, Akdeniz politikası nedeniyle yakın ilişkiler içerisinde olduğu Arap dünyasıyla Türkiye’nin üyeliğinin ardından daha sıkı ilişkiler tesis edecektir. Bu durum, hem komşuluk politikasının bir doğal sonucu olacak, hem de İslam dünyası ile diyalog ve yakınlaşma çabalarına örnek teşkil edecektir.
Öte yandan Türkiye’nin üyeliği Doğu Akdeniz’in kronik sorunu olarak 40 yıldan beri uluslararası toplumun dikkatlerini üzerinde toplayan Kıbrıs sorununun çözüme kavuşturulması için uygun konjonktür yaratacaktır. Adada yaşayan Türk ve Rum toplumlarının, 1959-1960 Kurucu Antlaşmaları’nın özüne sadık kalarak BM Genel Sekreteri’nin arabuluculuğu altında yürütülen görüşmelerde 2015 yılına kadar ortak bir noktada buluşamamaları halinde, sorunun çözümü Türkiye’nin tam üyeliği ile birlikte mümkün hale gelecektir. Öte yandan Türkiye’nin üyeliği Türkiye ile Yunanistan arasındaki karasuları, kıta sahanlığı, FIR hattı, Ege adalarının silahsızlandırılması gibi kronik sorunların gerilime ve çatışmaya dönüşmeden görüşmeler yoluyla çözümlenmesini veya rafa kaldırılmasını sağlayacaktır.

Radikalizmin Yerini Ilımlılık Alacak
Türkiye’nin üyeliği aynı zamanda Irak, Suriye, İran gibi Türkiye’nin komşularının radikalizmden uzaklaşmalarına ve ılımlı siyasi çizgiye dönmeleri için uygun konjonktür yaratacaktır. Avrupa Birliği’nin komşuluk politikası birlikte ele alındığında uzun vadede Türkiye’nin üyeliği Ortadoğu’da demokrasi ve istikrarı güçlendirecektir.
Türkiye’nin bir yandan İsrail ile yakın ilişki içerisinde bulunması, öte yandan İslam Konferansı Teşkilatı üzerinden Arap dünyasıyla sürdürdüğü bağlantılar, Türkiye’nin üye olduğu Avrupa Birliği’nin Ortadoğu sorununda inisiyatif kullanması için yeni fırsatlar yaratacaktır. Temelleri, Filistin üzerindeki İngiliz mandasının ortadan kalktığı 1947 yılına kadar giden Arap – İsrail çatışmasında Avrupa Birliği, 1980’de büyük yankılar uyandıran Venedik Deklarasyonu’nun ardından, Türkiye’nin üyeliği ile elini güçlendirecek ve yeniden inisiyatif kullanabilecektir.
Türkiye’nin, SSCB’nin dağılmasından sonra Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde egemenlik mücadelesi nedeniyle Rusya ile bozulan ilişkileri, şimdilerde en iyi dönemini yaşamaktadır. Karşılıklı ticaret hacminde yıllar itibariyle artış gözlemlenmekte, Türk girişimciler Orta Asya Cumhuriyetlerine ilave olarak, Rusya’da da yatırım yapmaktadır. Özellikle enerji alanındaki yakın işbirliği, anlaşmazlık konularının ikinci planda kalmasına neden olmuştur. Türkiye’nin tam üyeliği halinde enerji naklinin istikrar kazanmasına ilave olarak, Kafkasya bölgesindeki anlaşmazlıklar bakımından da yeni bir dönem başlayacaktır.
Ermenistan ile Azerbaycan arasında Dağlık Karabağ’ın statüsünden kaynaklanan ve Azerbaycan topraklarının beşte birinin Ermenistan tarafından işgal edilmesiyle sonuçlanan anlaşmazlığa, AGİT çerçevesinde çözüm bulma çabaları, bugüne kadar bir netice vermemiştir. Türkiye’nin Ermenistan’a sınırlarını kapatmasının nedenlerinden birisi de budur. Öte yandan Gürcistan içerisindeki özerk bölgelerle merkezi yönetim arasındaki anlaşmazlıklar, sık aralıklarla çatışmalara dönüşmektedir. AB’nin sınırlarının Güney Kafkasya’ya kadar uzanması ile sonuçlanacak Türkiye genişlemesi ertesinde, bölgede radikal ve ayrılıkçı eğilimlerin güç kaybetmesi, buna karşılık bölge devletleri arasında işbirliği ve itidalin öne çıkması beklenen bir gelişmedir.
Öte yandan, Türkiye ile yakın kültürel bağları olan Orta Asya Türk Cumhuriyetleri üzerinde AB üyesi olan Türkiye’nin etkisi, ulusal düzeyde Türkiye’nin Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı kanalıyla yürüttüğü projeleri ve programı takviye edecektir. Avrupa Birliği’nin teknik yardım programı (TACIS) çerçevesinde yürüttüğü ilişkiler uzun vadede bölge ülkelerinde siyasi liberalizmin önünü açacak, devletlerin tek parti idaresinden uzaklaşıp parlamenter demokrasiyi ve piyasa ekonomisini benimsemelerine neden olabilecektir.
Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne üye olması, Balkan Yarımadası bakımından da Avrupa Birliği’nin siyasi gücünün artmasını sağlayacaktır. 2007 yılında Bulgaristan ve Romanya’nın üye olmasıyla birlikte, Balkanlar’da, AB dışında kalan ülkelerin sayısı daha da azalacaktır. Bu perspektifte Hırvatistan Haziran 2004’te aday ülke staüsünü elde etmiştir. Aday ülke Türkiye’nin, Bosna Hersek, Arnavutluk ve Makedonya ile, çok yakın siyasi ve askeri ilişkileri vardır. Türkiye’nin üyeliği, Balkanlar’da AB dışında kalan ve halen aday statüsünde bulunmayan Makedonya, Bosna – Hersek, Arnavutluk bakımından AB üyeliği hedefini somutlaştıracaktır. Böylece Türkiye’nin üyeliği ile birlikte Avrupa Birliği’nin “Güney Politikaları” güçlenecektir. Avrupa Birliği içerisinde Finlandiya ve İsveç’in üyeliğinin ardından oluşan “Kuzey Boyutu”na, Türkiye’nin katılımı ile birlikte, güçlü bir “Güney Boyut” eklenmiş olacaktır.
Türkiye’nin de dahil olduğu Avrupa Birliği’nin, Türkiye’ye mücavir yerlerde barış, istikrar ve demokrasinin gelişimini olumlu yönde etkileyeceği ve bu durumun da Avrupa Birliği’nin siyasi gücünün artmasına kapı aralayacağı kesindir. Bunların daha da ötesinde önem taşıyan husus şudur: Türkiye’nin AB üyeliği, İslam dünyası ile Batı arasındaki gerilimin ortadan kalkmasını sağlayacak, Avrupa Birliği’ni “Hıristiyan Kulübü” olmaktan kurtaracaktır.
Nüfusunun çoğunluğu Müslüman olmasına karşılık, laik devlet modelini benimseyen, 1946’dan beri çok partili parlamenter demokrasi ile yönetilen Türkiye, Avrupa Birliği üyeliği ile birlikte İslam uluslarının model aldığı devlet görünümünü takviye etmiş olacaktır.

Medeniyetler Çatışması Tezi Geçersiz Hale Gelecek
Türkiye’nin AB üyeliği, aynı zamanda Medeniyetler Çatışması tezinin yanlışlanması bakımından önem taşımaktadır. Aralarında İslam ülkelerinin de bulunduğu yoksul ülkelerle Batı arasındaki ideolojik çatışma, 11 Eylül 2001’de ABD’de ikiz kulelere yapılan saldırıların ardından yeni bir aşama kaydetmiştir. Avrupa Birliği’nin tüm dünyada yapılan insani yardımların tek başına yarısından fazlasının finansörü olmasına karşılık, geri kalmış ülkelerde yaygın ideolojik söylem, Avrupa Birliği’nin de bir parçası olduğu Batı’yı, “sömürgecilik çağının mirasyedisi” olmakla suçlamaktadır. Türkiye’nin AB’ye üyeliği ile birlikte, bu yöndeki radikal düşüncelerin etki alanı sınırlanmış olacaktır. Avrupa Birliği’nin zenginler kulübü veya Hıristiyan değerleri benimseyen ülkeler grubu olmadığı görüşü genel kabul görecek ve bu durum da zaman zaman şiddete ve teröre başvurmaktan kaçınmayan radikalizmin etkisini sınırlandıracaktır.
Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne katılmasıyla, bir ülkenin halkının Müslüman olmasının, Avrupa Birliği üyeliği bakımından engel teşkil etmediği onaylanmış olacaktır. Zaten Avrupa Birliği de, kendisini, Hıristiyanlığa atıf yaparak tanımlamamaktadır. Konvansiyon çalışmaları esnasında bu tip fikirler ileri sürülmüş ise de, Anayasa’da Hıristiyanlığa atıf yapılmamıştır. Din; Avrupa Birliği’nin ortak değerlerinden biri değildir. AB kendisini, demokrasi, özgürlük, insan hakları ve temel özgürlükler ve hukuk devleti gibi değerler sistemini esas alarak tanımlamaktadır. Vicdan ve din özgürlüğünü de içeren düşünce özgürlüğü, kültürel ve dini farklılıklara saygı, AB’nin temel ilkelerindendir. Bu perspektiften bakınca, Avrupa Birliği’nin mevcut üyelerinden dini bakımdan farklılık taşıyan Türkiye’nin alınması, tüm dünyaya güçlü bir mesaj verilmesi anlamına gelecektir.
Avrupa, dünyanın en fazla enerji tüketen bölgelerinin başında gelmektedir. Petrol ve doğalgaz gibi enerji kaynaklarının Avrupa Birliği’ne güvenli bir şekilde ulaştırılması, Türkiye’nin katılımı ile birlikte çok daha kolay hale gelecektir ve enerji kaynaklarının Türkiye üzerinden iç pazara girmesi sağlanacaktır. Enerji kaynaklarına ilave olarak Türkiye’nin üyeliği, Avrupa ile Ortadoğu arasında kara, deniz ve havayolu taşımacılığının canlanmasını sağlayacaktır.
Resme bir bütün olarak baktığımızda, Türkiye’nin tam üyeliği, AB’nin uluslararası alanda hareket kabiliyetini ve ağırlığını olumlu yönde etkileyecek, bugüne kadar ekonomik işbirliğindeki derinleşme boyutuyla dikkatleri üzerinde toplayan Avrupa Birliği’nin siyasi bakımdan da ağırlığı artacaktır. Türkiye’nin AB’ne katılması, Avrupa ile üçüncü dünya arasında yer yer tarihin uzantısı niteliği taşıyan ideolojik kavgayı azaltacak, İslam dünyasındaki radikal unsurların etkisini sınırlandıracak ve tüm bu gelişmeler, AB’nin siyasi prestijini ve ağırlığını olumlu yönde etkileyecektir.

Avrupa Güvenliği Takviye Edilecek
Tam üye olduğunda, Türkiye’nin, Avrupa Birliği’nin askeri gücüne katkısı ne olacaktır? Bu soruyu cevaplandırmak için, öncelikle Türkiye’nin katıldığı tarihte Avrupa Birliği’nde askeri işbirliğinin alacağı biçimin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Günümüzde AB’nin ileriye dönük çalışmalarının en önemli konularından birini oluşturan AGSP, güvenlik meselelerinin son derece hassas doğası gereği, beraberinde çeşitli sorunları da getirmiştir. Bu sorunlar, Türkiye’yi etkilemekte olduğu kadar, Türkiye’nin görüşleri ve davranışlarından da etkilenmektedir.
Askeri işbirliği, günümüzde Avrupa Birliği üyesi ülkeler arasında hükümetlerarası düzeyde yürütülmektedir. Türkiye’nin 2015 yılında tam üye olarak katıldığında Avrupa bütünleşmesinin askeri yapısı bugünkü görünümden farklılık taşıyıp taşımayacağı bilinememektedir. Önümüzdeki yıllarda askeri işbirliği barış gücü misyonunun ötesinde savunma fonksiyonlarını da içerecek şekilde genişleyecek midir?
Öte yandan, halen hükümetlerarası düzeyde devam eden askeri işbirliği, gelecek yıllarda mevcut yapısıyla mı devam edecektir? Yoksa ortak politika alanına mı dahil olacaktır? Barış gücü operasyonlarına mevcut koşullarda bile tüm üye devletlerin katılımı sağlanamazken, Avrupa Birliği içerisinde yeni görünüm kazanacak olan askeri işbirliğine NATO üyesi olan ve olmayan üyelerin yaklaşımları ne olacaktır? Ve nihayet Avrupa Birliği’ndeki askeri işbirliği önümüzdeki yıllarda kapsamını genişleterek NATO’nun uhdesindeki sorumlulukları da üstlenecek midir?
Tüm bu soruların cevabı bugünden bilinememektedir. Avrupa Birliği’nde askeri işbirliği halen Maastricht Antlaşması’nın belirlediği sınırlar içerisinde yürütülmektedir. Amsterdam ve Nice Antlaşmaları ile askeri işbirliği alanında kısmî revizyonlar yapılmış ise de, genel çerçeveden sapma olmamıştır. Bir başka ifadeyle askeri işbirliği halen Avrupa Birliği’nin ikinci sütununu oluşturan Ortak Dış ve Güvenlik Politikası sınırları içerisinde yürütülmektedir. Hükümetlerarası karakter taşıyan ikinci sütunda karar alma mekanizmasının işleyişi Topluluklar sütunundan farklılık taşımakta; savunma ve güvenlik konularında kararlar istisnalar dışında oybirliği ile alınmaktadır.
Avrupa Birliğinde askeri alanda işbirliği çabalarının geçmişi, Toplulukların kuruluş yıllarına kadar uzanmaktadır. 1952 yılında gündeme gelen Avrupa Savunma Topluluğu projesi, Fransız Parlamentosu’nun kurucu antlaşmayı reddetmesi nedeniyle yürürlüğe girmemişti. Bu olayın ardından savunma alanında işbirliği rafa kaldırılmış, Soğuk Savaş dönemi boyunca Avrupa bütünleşmesindeki bu boşluğu, NATO doldurmuştur.

AGSP Önem Kazanacak
Avrupa Birliği bünyesinde ilk kez Maastricht Antlaşması’yla gündeme gelen askeri işbirliğinin içeriği dar tutulmuştur. Her ne kadar antlaşmada ikinci sütundan bahsedilirken, “askeri konular da dahil savunmaya ilişkin tüm konular” ifadesi yer almış ise de, uygulamada askeri işbirliği “Petersberg Görevleri” ile sınırlı kalmıştır. Batı Avrupa Birliği’nin (BAB) 19 Haziran 1992’de kabul etmiş olduğu Petersberg Görevleri’nin içeriği, insanî görevler, arama ve kurtarma faaliyetleri, barışı koruma operasyonları ve barışı kurma görevlerinden oluşmaktadır.
Petersberg Görevleri, Maastricht Antlaşmasını revize eden Amsterdam Antlaşması ekinde yer alan bir bildiri ile AB bünyesine dahil edilmiştir. Netice olarak, günümüzde Avrupa Birliği bünyesinde askeri işbirliğinin sınırlarını, Petersberg Görevleri belirlemektedir. Bununla birlikte, Ortak Dış ve Güvenlik Politikasının askeri boyutu zaman içerisinde ilerleme kaydederek Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası (AGSP) adını almıştır.
İngiltere Başbakanı Tony Blair ile Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac’ın 4 Aralık 1998’da St. Malo’da bir araya gelerek temelini attıkları AGSP, Avrupa Birliği’nin krizlere müdahale edebilecek, müstakil hareket yapabilecek kapasiteye sahip olmasını öngörmekte ve bunun için yeterli askeri güç ile desteklenmesi görüşüne dayanmaktadır. Söz konusu görüşmede, İngiltere ve Fransa liderlerinin mutabakat sağladığı hususlar, AGSP’nin içeriğini belirlemiştir. Buna göre, NATO’nun bir bütün olarak müdahil bulunmadığı yerlerde Avrupa Birliği’nin karar alabilecek uygun yapı ve askeri kapasiteye kavuşturulması öngörülmüştür.
3 – 4 Haziran 1999 Köln ve 10 – 11 Aralık 1999 Helsinki Zirveleri’nde ise, St. Malo görüşmesi temelinde AGSP’nin kapsamı netleşmeye başlamıştır. Buna göre, AGSP, “Avrupa Birliği’nin kendi başına karar alabilme ve NATO katılımı olmadan uluslararası krizlere müdahale edebilme kapasitesi”dir. Zirve’de ayrıca en geç 2003 yılında faaliyete geçmek üzere 60 bin kişiden oluşan bir acil müdahale gücü oluşturulması, bu gücün hava ve deniz gücü ile takviye edilmesi ve 60 gün içinde toplanabilecek, görev yerinde 1 yıl kalabilecek şekilde altyapıya sahip olması karara bağlanmıştır.
Acil Müdahale Gücü’nün görevleri ise, barış gücü misyonu olarak belirlenmiş ve üye devletler bu gücün daimî silah altında tutulmak yerine, ihtiyaç duyulduğunda toplanması hususunda mutabakat sağlamışlardır. Nice Zirvesi’nde AGSP’nin Ortak Dış ve Güvenlik Politikası’nın bir uzantısı olduğu açıkça ilan edilmiş ve bu alandaki faaliyetlerin yürütülmesi için “Siyaset ve Strateji Komitesi”, “Askeri Komite” ve “AB Genelkurmayı” adlarıyla üç yeni birim oluşturulmuştur.
Bu kuruluşlardan daimî olarak görev yapması öngörülen ilkinin faaliyet alanı, patlak veren krizlere karşı Avrupa Birliği adına strateji saptamaktır. Üye ülkelerin Savunma Bakanı düzeyindeki temsilcilerinden oluşan Askeri Komite ise, kriz dönemlerinde AB dışındaki ülkeler ve uluslararası örgütlerlerle diyalog ve işbirliği olanakları araştırmakla görevlendirilmiştir. AB Genelkurmayı’nın görev tanımı ise, askeri gelişmeleri gözlemlemek, ulusal ve uluslararası düzeyde askeri yetkililerle koordinasyon sağlamak, Ortak Dış ve Güvenlik Politika kararlarının uygulanmasında askeri koordinasyonu sağlamak olarak belirlenmiştir.
Buraya kadar yapılan açıklamalardan anlaşılacağı üzere Avrupa Birliği bünyesinde askeri işbirliğinin içeriği klasik anlamdaki askeri örgütlenmelerden farklıdır. Avrupa Birliği’nde, işbirliğinin boyutları barış gücü misyonu ile sınırlı tutulmuştur. Mekanizmanın işleyişinde en sık karşılaşılan sorun ise barış gücü operasyonları çerçevesinde duplikasyondan kaçınmak için Acil Müdahale Gücü’nün NATO imkan ve kabiliyetlerinden yararlanmak istemesi ve bu durumun da NATO ülkelerinin hepsinin rızasını gerektiren bir keyfiyet olmasıdır.
Dolayısıyla Türkiye’nin katıldığı Avrupa Birliğinin askeri gücünden bahsederken öncelikle fiili durumun fotoğrafının bu şekilde olduğunu dikkate almak gerekmektedir. AB’nin kendi adına yapacağı operasyonlarda NATO imkan ve kabiliyetlerini kullanması gündeme geldiğinde, AB üyesi olmayan ancak NATO üyesi olan Türkiye’nin oluruna ihtiyaç duyulmaktadır. Bu sorun ilk kez gündeme geldiğinde taraflar arasındaki anlaşmazlık, uzun bir müzakerenin ardından çözüme kavuşturulmuştur. Ankara Mutabakatı adı verilen uzlaşmaya göre, Acil Müdahale Gücü’nün NATO imkan ve kabiliyetlerinden yararlanarak AB adına bir misyon yürütmesi söz konusu olduğunda müdahale bölgesi Türkiye’nin yakınında ise Türkiye’nin de görüşünün alınması gerekmektedir. İkinci olarak, Acil Müdahale Gücü’nün bir NATO ülkesine karşı kullanılmaması hususunda mutabakat sağlanmıştır. Böylece Türkiye ile Yunanistan arasındaki Kıbrıs ve Ege denizindeki anlaşmazlıklar Acil Müdahale Gücü’nün görev alanı dışında tutulmuştur.
Türkiye, özellikle Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası görev tanımında kalan çatışma bölgelerine yakınlığı ile dikkatleri üzerinde toplamaktadır. AB üyesi olmamasına karşılık Türkiye, bugüne kadar, Avrupa Birliği barış gücü misyonuna, Hırvatistan, Bosna – Hersek ve Kosova dahil bir çok bölgede, doğrudan/dolaylı katkı sağlamış; Makedonya’da Avrupa Birliği yönetimi altındaki barış gücü misyonuna asker ve polis gücüyle katılmıştır.
Gelecekte Türkiye tam üye olarak katıldığında Avrupa Birliği’nin askeri kapasitesi ve kabiliyeti, bu gelişmeden olumlu yönde etkilenecektir. Türkiye sadece nüfus ve coğrafya bakımından büyük değildir. Silah altındaki asker sayısı bakımından da, Avrupa’daki her devletten daha büyüktür.
Bununla birlikte, Türkiye’nin Avrupa güvenliğine katkısı sadece askeri güç ile sınırlı kalmayacaktır. Uluslararası terörizm, örgütlü suçlar, insan kaçakçılığı ve yasa dışı göç gibi güvenlik ve istikrarı tehdit eden yeni unsurlar bakımından da Türkiye’nin halen ikili anlaşmalarla Avrupa Birliği’ne sağladığı katkı tam üyelikle birlikte olağanüstü düzeyde artacak, üçüncü sütununun kapsamına giren alanlarda Türkiye, Avrupa Birliği’nin öngörülen hedeflere ulaşmasını sağlayacaktır. Böylece organize suçlarla mücadele alanı genişleyecek, bu durumdan hem Avrupa, hem de Türkiye’nin içerisinde yer aldığı sorunlu bölgeler olumlu yönde etkilenecektir.
Türkiye’nin üyeliği ile birlikte Avrupa Birliği, uluslararası alanda “ekonomik dev-siyasi cüce” olmaktan kurtulacak, karar alabilen ve aldığı kararları uygulamaya aktarabilen bölgesel bir militer güç haline gelebilecektir. Türkiye’nin üyeliği, Avrupa Birliği’nin dış politika hedeflerine ulaşmasını kolaylaştıracak, yeni coğrafyalarda Avrupa Birliği’nin etkisi artacaktır. Türkiye’nin dahil olduğu Avrupa Birliği’nin, İslam dünyası, Balkanlar, Rusya, Kafkasya ve Ortadoğu üzerinde dikkate değer düzeyde yaptırım gücü olacaktır.

Doğu-Batı Gerilimi Azalacak
Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne katılması, her iki tarafa yarar sağlayacak yeni bir dönemin kapısını aralamaktan başka, uluslararası barış ve güvenliğe de katkı sağlayacaktır. Öncelikle Türkiye’nin katılımı ile birlikte, Avrupa Kimliği ve Avrupalılık kavramları dar tanımlardan, katı coğrafi ve dinsel bağlantılardan arınmış olacaktır.
İkinci olarak Türkiye’nin katılımı, Avrupa Birliği’nin bir Hıristiyan Kulübü olmadığını tescili anlamına gelecektir. Günümüz dünyasında, gerek AB içerisinde, gerekse dış dünyadaki kimi akımlar ve çevreler Avrupa kimliğini oluşturan unsurları, üye ülkelerin asgari müştereklerini sayarken, Hıristiyanlığa da atıf yapmaktadırlar. Avrupa Konvansiyonu çalışmaları sırasında da esasen bu yönde girişimler Konvansiyon Başkanı Valery Giscard d’Easting tarafından desteklenmiş ise de, nihaî metinde din öğesine atıf yapılmamıştır.
Gerçek şudur ki, Avrupa’nın tanımında ne coğrafya, ne de din başat faktördür. Avrupa kimliğinin oluşmasında rol oynayan unsurlar, halen onay aşamasında bulunan Anayasa’nın Temel Haklar Sözleşmesi başlıklı ikinci bölümünde açık biçimde ifade edilmiştir: “Birlik; özgürlük, eşitlik, dayanışma ve insan onuru gibi bölünemez ve devredilmez evrensel değerlerle, demokrasi ve hukukun üstünlüğü temeline dayanmaktadır.”
Türkiye’nin katılımı Avrupa kimliğinin evrensel değerlere dayandığını tescil edecektir. 200 yıldan beri pek çok Batı değerlerini özümsemiş olan Türkiye, tam üye olarak katıldığında Avrupa Birliğinin uluslararası toplumda ve özellikle Üçüncü Dünya ülkeleri arasında imajı olumlu yönde değişecektir. Avrupa’ya karşı sömürgecilik çağından kalan düşmanca düşüncelerin yerini karşılıklı işbirliği ve anlayış alacaktır. Yüzyıllardır Batı kültürü ile Doğu kültürü arasında köprü vazifesi görmüş olan Türkiye’nin Avrupa Birliği üyeliği içinde bulunduğumuz döneme damgasını vuran ırkçılık, yabancı düşmanlığı, belirli din ve kimliklere karşı önyargılar, etnik ve dinsel aşırılıklar ve anti-semitizm gibi düşüncelerin Avrupa içerisinde ve dışında etkisini sınırlandıracaktır.
Türkiye’nin katılımı aynı zamanda İslam ile modern dünyanın barış içerisinde bir arada var olabileceğini göstermesi bakımından önem taşımaktadır. Türkiye, Osmanlı ardılı bir devlet olarak, Cumhuriyetin başından günümüze laik bir modeli benimsemiştir. Kendine özgü karakteristik özellikleri nedeniyle Türk modelinin açmaz ve açılımlarından söz etmek mümkün ise de, dış dünyada bir çok ülke Türkiye’yi İslam toplumlarına örnek olarak göstermektedirler.
Ilımlı çizgideki dini hayatı ve parlamenter siyasi sistemine rağmen, Türkiye’nin din farklılığı veya bir başka faktör öne sürülerek Avrupa Birliği’nden dışlanması, tüm dünyada AB değerlerinin sorgulanmasına yol açacak, Batı ile Üçüncü Dünya arasında temeli sömürgecilik dönemine dayanan gerilim yeniden alevlenecektir. Bu durum özellikle Avrupa Birliği üyesi ülkelerde yaşayan Müslümanlar bakımından yeni gerilimlere ve sorunlara neden olabilecektir. Halen Fransa’da 5 milyon, Almanya’da 3.4 milyon, İngiltere’de 1.5 milyon ve Hollanda’da 500 bin ve geriye kalanlar diğer ülkelerde olmak üzere Avrupa Birliği üyesi ülkelerde toplam 14 milyon Müslüman yaşamaktadır.
İşte tam bu noktada Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne katılması, İslam dünyasında ve Üçüncü Dünya ülkelerinde Batı karşıtı akımların güç kaybetmesine neden olacaktır. Avrupa aleyhtarı propaganda etkisini yitirecek, Avrupa ülkelerinde yaşayan Müslümanlar kendilerine karşı ayrımcılık yapıldığı düşüncesinden uzaklaşacaklar ve tüm bunların neticesi olarak da Huntington’un ünlü “Medeniyetler Çatışması” tezi yanlışlanmış olacaktır. Tek başına bu bile, tedhiş eylemlerinin günden güne tırmandığı günümüzde radikal düşüncelerin ivme kaybetmesine kapı aralayacak ve uluslararası barış ve güvenlik bu gelişmeden olumlu yönde etkilenecektir.

Avrupa Kimliği Yeniden Tanımlanacak
2004 Mayıs ayında gerçekleşen beşinci genişlemenin ardından Avrupa Birliği’nin dikkati bütünleşmenin geleceği üzerinde odaklanmıştır. Bu süreci tetikleyen en önemli olay, hiç kuşku yok ki, Türkiye’nin tam üyelik hedefiyle masaya oturmasıdır. 17 Aralık 2004 Zirvesi’nde alınan karar çerçevesinde, 3 Ekim 2005’de Türkiye ile Avrupa Birliği arasında tam üyelik müzakereleri başlamıştır. Avrupa Birliği içerisinde normal koşullarda Türkiye’nin üyeliği gündemde olmamış olsaydı dahi başlayacak olan gelecek tartışmaları, Türkiye’nin sürece dahil olmasıyla birlikte daha bir alevlenmiş ve yaygınlaşmıştır. Günümüzde Avrupa genelinde İkinci Dünya Savaşı ertesinde başlayan işbirliği hareketinin mevcut seyri ve nihai hedefi sorgulanmakta; akademisyenler, siyasetçiler ve aydınlara ilave olarak geniş halk kitleleri de tarihte ilk kez “Avrupalılık”, “Avrupa kimliği” ve “bütünleşmesinin nihaî hedefi” gibi kavramları sorgulamaktadır.
Avrupa Birliği’nde gelecek tartışmalarının yaygınlık kazanmasını tetikleyen Türkiye, aynı zamanda önyargıların gerçeklik temellerinin sorgulanmasına da kapı aralamıştır. Batı Avrupa’da savaş sonrası dönemin kendine has koşullarında kömür ve çelik ile başlayan bütünleşme hareketi, o zamandan günümüze ekonomik ve sosyal alanlarda önemli aşamalar kaydetmiş olmasına karşılık, siyasi ve askeri alanlarda aynı ölçüde başarılı olamamıştır. Bütünleşmenin eksik kalan siyasi boyutunun, Türkiye’nin üyeliği ile birlikte tamamlanacağı görüşü Batıdaki pek çok akademisyen ve stratejist tarafından da kabul edilmektedir.
Bununla birlikte, günümüzde Batı Avrupa genelinde Türkiye’ye karşı önyargılar oldukça yaygındır. Türkiye’nin üyeliğinin, Batı Avrupa’daki bütünleşme hareketini rotasından saptıracağı, Avrupa’nın Türk işgücü istilasına uğrayacağı, kültürel bakımdan doğulu (oryantal) karakter taşıyan Türkiye’nin Batı değerlerinden uzak olduğu gibi bir yığın argüman bu çerçevede dile getirilmektedir.
Oysa bilimsel ve nesnel bir perspektifle Türkiye’nin Avrupa bütünleşmesine yapacağı katkılar incelendiğinde ulaşılan sonuçlar oldukça çarpıcıdır. Tam üyelikle birlikte Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne yapacağı katkı, her iki tarafın sabit ve değişken unsurlarına bağlı olarak şekillenecektir. Türkiye’nin tam üyelikle birlikte bütünleşmeye yapacağı katkılar öncelikle tarih, coğrafya, nüfus ve din gibi sabit öğelere bağlı olarak şekillenecektir. Söz konusu öğeleri esas veri kabul ederek tarafların tam üyelik müzakerelerinde ortak bir vizyon geliştirmeleri, Türkiye’nin Avrupa bütünleşmesine yapacağı katkının niteliğini ve düzeyini belirleyecektir.
Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne katılması ile yapacağı katkılardan bahsederken, gelecek 10 yılda her iki tarafta da kapsamlı değişiklikler yaşanacağı gerçeği unutulmamalıdır. Dolayısıyla gelecek yıllarda Türkiye’de yaşanacak değişim / dönüşüm kadar, Avrupa bütünleşmesinin Türkiye’nin katılacağı tarihteki yapısı da, Türkiye’nin katılımı halinde ortaya koyacağı katkının şekillenmesinde etkili olacaktır.

Sonuç:
Çok sayıda değişkenin bir arada ve karşılıklı etkileşim içinde olduğu bir süreçte Türkiye’nin katkılarını somut ve matematiksel ifadelerle ortaya koymanın zorlukları ortadadır. Bununla birlikte bugünden belirgin olan ve vurgulanması gereken gerçek şudur: Coğrafi ve demografik yapısı nedeniyle tam üye olarak katıldığında Türkiye’nin Avrupa Birliği üzerinde yapacağı etkiler, herhangi bir devletin yapacaklarından kıyas kabul etmez biçimde fazla olacaktır. Türkiye, Avrupa Birliği’nin önde gelen ülkelerinden birisi haline gelecek, bununla birlikte Türkiye’nin katılımı Avrupa Birliği’nin yapısını ve kurumlarının işlevini temelden değiştirmeyecektir. Zaten Avrupa Birliği örgüt yapısı da, bir üyenin herhangi bir konuda tek başına temel politikaları ve genel yapısını radikal biçimde değiştirmeyi mümkün kılmamaktadır.
Bugünden net ve belli olan husus şudur: Türkiye’nin katılımı, Avrupa Birliği’nin heterojen görünümünü ve esnek bütünleşme eğilimlerini belirgin hale getirecektir. Aslında bunlar, Türkiye’nin üyeliği söz konusu olmasa bile, Avrupa Birliği’nde yaşanan gelişmelerdir. Beşinci genişleme sonrasında ortaya çıkan görünüm, Avrupa Birliği’ni homojenlikten uzaklaştırmış, hiçbir şeyin eskisi gibi olmayacağını ve yeni bir dönemin yaşanacağını göstermektedir. Türkiye’nin katılımı ile birlikte, söz konusu değişim daha belirgin hale gelecektir. Türkiye’nin 2015 yılında tam üyelik müzakerelerinin tamamlanmasının ardından katılımı, Batı Avrupa’daki bütünleşme hareketine ekonomik, siyasi, askeri ve global politika açısından önemli yararlar sağlayacaktır.
Türkiye’nin üyeliği, Batı ile Üçüncü Dünya arasında, temeli sömürgecilik dönemine kadar uzanan ihtilafların azalmasına neden olacaktır. İlave olarak, Türkiye’nin üyeliği Avrupa Birliği’nin İslam dünyası üzerindeki ağırlığını arttıracak, Arap – İsrail çatışması başta olmak üzere, dünyanın pek çok yerinde etnik ve dinsel ihtilaflarda Avrupa Birliği, bir yandan komşuluk politikası, öte yandan arabuluculuk misyonu ile önemli bir siyasi güç haline gelecektir.
Türkiye’nin, üyelikle birlikte, Avrupa bütünleşmesinin askeri boyutuna yapacağı katkılar ise, büyük ölçüde askeri işbirliğinin gelecekte alacağı biçime bağlı olarak şekillenecektir. Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne katılımı, aynı zamanda uluslararası barış ve güvenliği takviye edecektir. İslam dünyasında radikal eğilimler destek kaybedecek, İslam ile Batı arasındaki ideolojik çatışma azalacak, İslam toplumlarının dikkati Türkiye modeli üzerinde toplanacaktır. Din – devlet ilişkileri bakımından, Türkiye örneği, başarılı bir model olmamasına karşılık, “Türkiye İslamı”nın radikalizmden uzak yapısı, hem Avrupa içindeki Müslüman toplumları, hem de İslam dünyasını derinden etkileyecektir. Bu durum “medeniyetler çatışması” tezinin geçersizliğini ortaya koyacak, İslam dünyasında yer yer tedhiş hareketlerine kadar uzanabilen radikal akımlar güç kaybedecek ve dinin modern dünya ile uyumlu yorumu destek bulacaktır. Buna ilave olarak, Avrupa Birliği’nin bir Hıristiyan Kulübü olmadığı tescil edilmiş olacaktır.


i Komşuluk Politikası için bakınız: http://europa.eu.int/comm/world/enp/policy_en.htm/.
ii Bu konuda daha fazla bilgi için bakınız: Sertaç Hami Başeren, Ege Sorunları, İstanbul: Tüdev Yayınları, 2004, passim.
iii Avrupa Birliğinin Filistin politikası hakkında bakınız: İrfan Kaya Ülger, “Ortadoğu Sorunu ve Yugoslavya’nın Parçalanmasının Avrupa Dış Politikası Çerçevesinde Analizi”, Stradigma (Aylık Strateji ve Analiz E-Dergisi), Eylül 2003. http://www.stradigma.com/turkce/eylul2003/makale_04.html/
iv John Roberts, “Turkish Gate: Energy Transit and Security Issues”, CEPS Bulletin, Sayı 11, Brüksel, Kasım 2004.
v Bu konuda daha fazla bilgi için bakınız: The Netherland Scientific Council for Government Policy, European Union, Turkey and Islam, Amsterdam: Amsterdam University Press, 2004, passim.
vi Bu konuda daha geniş bilgi için bakınız: Fabrizio Pagani, “A New Gear in the CFSP Machinery: Integration of the Petersberg Tasks in the European Union”, http://www.ejil.org/journal/Vol9/No4/art5-1.html
vii Helsinki AB Bakanlar Konseyi Başkanlık Kararı, 10 – 11 Aralık 1999.
viii Bu konuda daha fazla bilgi için bakınız: İrfan Kaya Ülger, Avrupa Birliğinde Siyasal Bütünleşme, İstanbul: Gündoğan Yayınları, 2002, passim.
ix K. Schake, "Constructive Duplication: Reducing EU Reliance on US Militariy Assets", Center for European Reform Working Paper, Sayı 9, Brüksel, 2002.
x Bu konuda daha fazla bilgi için bakınız: Kemal Kirişçi, Justice and Home Affairs Issues in Turkish-EU Relations: Assessing Turkish Asylum and Immigration Policy and Practice, İstanbul: TESEV Yayınları, 2002.
xi Anayasa metni için bakınız. http://europa.eu.int/constitution/en/lstoc1_en.htm/

En Son Haberler YENİ

CALL FOR CHAPTERS: DEADLINE EXTENDED TO…

CALL FOR CHAPTERS: DEADLINE EXTENDED TO JUNE 9TH, 2017   CONTEMPORARY APPROACHES TO POLITICAL PARTICIPATION

Description For a sound and working de…

Devamını Oku...

Referandum Kampanyaları, Cumartesi Günü…

Referandum Kampanyaları, Cumartesi Günü Başkanlık Referandumu Paneli’nde Tartışılacak

TASAM Siyasal İletişim Enstitüsü tarafın

Devamını Oku...

CALL FOR CHAPTERS: CONTEMPORARY APPROAC…

Description   For a sound and working…

Devamını Oku...

Dünya Medyasında Türkiye İmajı, Yarın İs…

Dünya Medyasında Türkiye İmajı, Yarın İstanbul’da Tartışılacak

TASAM Siyasal İletişim Enstitüsü tarafın

Devamını Oku...

TASAM’dan 8 Yeni Kitap…

“Ülke Markası” İnşasında Kamu Diplomasis…

“Ülke Markası” İnşasında Kamu Diplomasisinin Stratejik Rolü

Doç. Dr. Abdullah ÖZKAN tanbul Ünive

Devamını Oku...

TASAM Yeni Adresine Taşındı…

TASAM Yeni Adresine Taşındı

TASAM, İstanbul Merkez Ofisi Tarihî Yar

Devamını Oku...

Siyasal İletişimde Hikaye yada Strateji:…

Siyasal İletişimde Hikaye yada Strateji:Efsaneler,Gerçekler...

Prof. Dr. Ferruh Uztuğ Türkiye’de siya…

Devamını Oku...

Dünya Görüşü, Varlık Tasavvuru ve Düzen…

Dünya Görüşü, Varlık Tasavvuru ve Düzen Fikri: Medeniyet Kavramına Giriş

  Doç. Dr. İbrahim Kalın “…

Devamını Oku...

Liberalizmin Soy Kütüğü…

Liberalizmin Soy Kütüğü

  Yıldız Teknik Ünv. Sosyoloji B…

Devamını Oku...

Prev
Next
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4

Çok Okunan Makaleler

İngilizce Makaleler…

Seçim Sistemleri…

<!-- /* Font Definitions */ @font…

Devamını Oku...

Sertifikalı Siyasal Eğitim Pro…

Sertifikalı Siyasal Eğitim Programı

“SİYASET OKULU” PROJESİsp; 

Devamını Oku...

“Kamuoyu Oluşturma” ve “Gündem…

Türkiye’de gündem belirleme konusunda ça…

Devamını Oku...

Türkiye'de Seçimler…

<!-- /* Font Definitions */ @font…

Devamını Oku...

Kamuoyu…

KAMUOYU Kamuoyu kavramı, siyaset b…

Devamını Oku...

Siyasal Kültür…

Her siyasal sistemde, toplum üyelerinin…

Devamını Oku...

Kadromuz…

Siyasal Partiler…

<!-- /* Font Definitions */ @font-fa…

Devamını Oku...

Çalışma Konularımız…

 - Küresel süreçte Türk siyasetindeki ge…

Devamını Oku...

Prev
Next
  • 1
  • 2
  • 3